نظر سنجی
                
 
قلعه اژدها پیکر
 
در کتاب تاریخ گیتی گشا که اوائل قرن 13 هجری قمری نوشته شده است،در بیان وقایع سالهای 1178-1179 هجری قمری منطقه لارستان که در نهایت به تسخیر قلعه لار و گرمسیرات آن حدود و استیصال نصیر خان لاری (از خوانین و مقتدران لار) انجامید ، از قلعه اژدها پیکر چنین سخن رفته است(قلعه لار و گرمسیرات آن حدود در وقایع سالهای مذکور به تصرف و تسخیر دولت در آمد و نصیر خان لاری استیصال گردید)وی مدتی بود که در خطه لار ، رایت اقتدار بر افراشته و مردم گرمسیر را با خود متفق کرده بود. زمانی که شهر لار به تصرف قوای شیراز به رهبری محمد حسن خان قاجار در آمد ، نصیر خان در قلعه ای که در دامن کوه قرار داشت متحصن شده بود ، وی بر فراز کوه دیگر ، قلعه ای داشت به نام قدمگاه و در پایین آن دو قلعه بود مشتمل پر فراز و نشیب که نصیر خان سدی بر آن بسته و مذکور را به قدمگاه متصل نموده بود که تفنگچیان فی ما بین به سهولت رفت و آمد کنند .
مورخ لاری در کتاب تاریخ لارستان راجع به قلعه آورده است : قلعه مذکور بر روی کوهی یک پارچه قرار گرفته که از نظر جغرافیایی در سمت غرب شهر لار واقع شده است (نقشه شماره 1) و از آنجایی که شکل اژدها دارد ، به قلعه اژدها پیکر معروف گردیده است. در حال حاضر قلعه به صورت خرابه ای در آمده ولی آثار ابنیه ای از قبیل آب انبار – چاه – دولاب – آثار برج و بارو و حصار متعلق به بنای قلعه هنوز باقی مانده است . این قلعه در قدیم به وسیله طاقهای متعددی که از سنگ و ساروج ساخته شده بود با قلعه قدمگاه لار ارتباط داشته تا اینکه در زلزله چهار قرن پیش ، طاقهای مذکور خراب گردید.
هنوز آثار طاق در بعضی از قسمتها باقی است .
عبدالحسین سعیدیان به ارتباط قلعه اژدها پیکر با قلعه گراش (شهری در 20 کیلومتری غرب لار ) اشاره کرد.
اقتداری به نقل از سفرنامه شاردن به وجود قصری که بر فراز یک کوه قرار دارد ،اشاره کرده است که به نظر می رسد منظور از بنای قصرهمان قلعه اژدهاپیکرباشد.شاردن در این باره نوشته است :در قسمت آخرشهر لار قصری قرار داده بر روی قله کوهی بنا شده وشکلی بیضی دارد.قصرمذکور دارای حصاری با 22برج است .هرچند بنای مذکور از پائین به نظر قشنگ می رسد چرا که دیوار های خیلی زیبا وخوب دارد ولی وقتی که انسان وارد آن می شود قصر ناخوشایندی جلوه می کند.در آنجا 5 عراده توپ دیدم که در بروج قرار داده بودند وسه لوله توپ که دارای علامت ارتش اسپانیا ونایب السلطنه هند بود و این کلمات بر روی آنهاخوانده می شد :فیلیپ سوم پادشاه اسپانیا-نایب السلطنه کوتینهو سال 1619ونایب السلطنه ازودو(azved)سال 1617.
این لوله های توپ نشان می دهد که چون ایرانیها هرمز رافتح کردندو پرتغالیها را اخراج نمودند،این توپ ها رابه شهر لار آوردند(برابر1623میلادی).
در روی یک کوه دیگرکه نزدیکی این کوه است دیوارهای یک قصر دیگر هویداست.این قلعه ،قلعه اصلی و نظامی پادشاهان لار بود ومی گویند که در این قلعه محبوسین با افراد خانواده خود از برادران و فرزندان در آن زندگی می کردند.شاه عباس (صفوی)در آغاز حکومت خود همین استفاده را از قصرمذکور می کرده است اما در نهایت تصمیم به انهدام آن گرفت.
هرچند شاردن در سفرنامه به توصیف قصری که برفراز قله یک کوه قرار دارد،پرداخته و مستقیم از قلعه با نام اژدها پیکر حرفی به میان نیاورده است اما به نظر می رسد منظور از قصری که شاردن شرح می دهد .همان قلعه اژدها پیکر باشد،چرا که توصیفات شاردن از قصر مذکور با ظاهرکلی قلعه اژدها پیکر مطابقت دارد.قرارگرفتن قصر بر روی یک کوه و بیضی بودن فرم آن ،همینطور حدود تقریبی بروج قصرکه شاردن بدست می دهد با قلعه اژدها پیکر تطبیق می کند.
از طرف دیگر شاردن از وجود قصر دیگری خبر می دهد که بر فراز کوهی ودر نزدیکی کوه قبلی واقع شده است.توصیف اخیرنیز با موقعیت قرار گرفتن قلعه اژدها پیکرو قلعه معروف به قدمگاه لار کاملا تطبیق می کند(نقشه شماره 1).
ما این موضوع که چرا شاردن قلاع مذکور را به عنوان قصر معرفی کرده است ،نباید باعث گمراهی ما گردد.منظور از کلمه قصر ویا کاخ چیزی غیر از آن است که امروزه از این کلمه برداشت می شود.کتاب معماری ایران دوره اسلامی در این باره نوشته است:
منظور ما از کلمه کاخ ،مفهومی که در زمان ما از این کلمه استنباط می شود نیست بلکه مقصود بناهایی است که با یک معماری عالی و در مقیاس بزرگتر به عنوان بناهای اشرافی،تجاری ،مسکونس اربابی ویا به شکل یک ساختمان بزرگ محصور در یک قلعه ساخته شده اند.
در کتاب معماری ایران دوره اسلامی –فهرست بناها از بنای قلعه اژدهاپیکر چنین یادشده است:قلعه اژدهاپیکر درجاده لار –جهرم واقع شده وتا کنون به ثبت تاریخی نرسیده است.
(لازم به ذکر می باشد که کتاب مذکور ،زمان خاصی را برای فلعه در نظر نگرفته است).
همچنین در کتاب لارشهری به رنگ خاک راجع به قلعه اژدها پیکر آمده است که قلعه دارای طول700متر وعرض 170متر است وبه طور کلی تاسیسات آن از سه بخش دیوارسنگی محاطی ،قلعه بالائی وقلعه تشکیل شده است(نقشه شماره2)وقدمت آن با توجه به یافته های قلعه به پیش از اسلام می رسد.هم چنین آثارچینی های دوره مغولی وپیش از آن در قلعه به چشم می خورد. این مکان تاصدسال پیش مسکونی بوده ودر زمان سلطنت رضاشاه بارها بمباران گردید.در حال حاضر به استثنای قلعه بالائی(عکس شماره1-2)
وبنای مشهور به مقبره مادر نادر شاه،بقیه قسمت های قلعه منهدم شده است.
                                       
چنانچه از نظر گذشت در هیچ یک از منابع گذشته به زمان قلعه اژدهاپیکر اشاره مستقیمی نشده است تنها در کتاب لار شهری به رنگ خاک ، در این خصوص آمده است :با توجه به یافته های متعلق به قبل از اسلام از قلعه اژدهاپیکر ؛قدمت قلعه به زمان پیش از اسلام می رسد. هرچند تذکر این نکته ضروری است که نگارنده از نوع مدارک مذکور هیچ گونه اطلاعی بدست نیاوردم.اماتوجه به چندنکته می تواند ما را در تشخیص زمان تقریبی قلعه رهنمون سازد.آثار ومدارک وشواهد تاریخی شهر لار دلالت بر آبادانی قابل توجه مکان مذکور در دوران ساسانی دارد واز آنجایی که اکثر آبادی ها وشهرهای ساسانی دارای استحکامات و قلاع بوده اند،در نظرگرفتن قلعه یا استحکامات از دوران ساسانی برای شهرلاربعید به نظرنمی رسد.
ساختار وظاهر خود قلعه نیز با معماری قلاع عصرساسانی نزدیکی دارد.هم چنین در پای کوهی که قلعه اژدها پیکر برفراز آن قرار گرفته است؛بقایای یک پل سنگی مخروبه به چشم می خورد که با توجه به فرم ظاهری وساختار آن به نظر می رسد که به احتمال متعلق به عصر ساسانی باشد. مصالح پل شامل سنگ وملاط گچ وساروج است. نمای بیرونی پل طورکلی با ساروج روکش شده است. هنوز بقایای 2طاق پل وکانه پوش هایی که مابین طاق ها زده شده است،باقی می باشد.
به احتمال زیاد مابین قلعه قدمگاه که برفراز کوهی در نزدیکی قلعه اژدها پیکر قرار دارد،به کمک پل مذکور ارتباط برقرار می شده است. در کتاب تاریخ لارستان نیز به ارتباط مابین قلاع اژدها پیکر وقدمگاه به کمک طاق  های متعددی اشاره شده است که به احتمال منظور از طاق های مذکور همین پل باشد.
قلعه اژدهاپیکر مانند سایرقلاع واستحکامات کوهستانی دارای بروج وباره می باشدو از آنجایی که برفراز کوه بلند ویکپارچه ایی قرار گرفته که از همه جهت دارای شیب تندی است،به آسانی قابل دسترسی نیست.
در حال حاضر قلعه به حالت مخروبه در آمده وتنها بقایایی از تاسیسات وبخش های وابسته به آن باقی است.با این حال حتی از ظاهر فعلی قلعه می توان قدمت کهن وتاریخی بودن آن را احساس کرد وبا بررسی آثار باقی مانده به ماهیت صحیح آن (منجمله تعیین قطعی زمان قلعه)پی  برد.
در سطح قلعه تعداد قابل توجهی از تکه سفال های متعلق به ادوار مختلف اسلامی به چشم می خورد